PODZIAŁ MAJĄTKU MAŁŻONKÓW
POPROWADZIMY DLA CIEBIE
KANCELARIA
IUS COGENS
Przedsiębiorstwo
W skład majątku wspólnego może wchodzić również przedsiębiorstwo należące do jednego z małżonków jeżeli powstało w trakcie trwania małżeństwa np. prowadzone w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej albo udziały lub akcje nabyte w trakcie trwania małżeństwa w spółkach prawa handlowego.
Gospodarstwo rolne
Przedmiotem podziału może być również gospodarstwo rolne jako pewna zorganizowana całość z gruntami rolnymi, zabudowaniami, uprawami, inwentarzem żywym oraz maszynami rolniczymi.
Wartościowe przedmioty
Podziałem mogą być objęte również wartościowe przedmioty np. wyposażenie domu lub mieszkania, telewizory, sprzęt AGD, zestawy kina domowego, rowery elektryczne, kosztowności, kolekcje książek czy dzieł sztuki.
Środki pieniężne
Chodzi o wynagrodzenie za pracę każdego z małżonków oraz dochody czerpane przez nich z pracy zarobkowej, a także gotówkę, oszczędności na rachunkach bankowych, ulokowane na lokatach, w akcjach, obligacjach, metalach szlachetnych oraz środki emerytalne.
Pojazdy
Przedmiotem podziału są bardzo często różne pojazdy, w tym samochody osobowe i dostawcze, motocykle oraz różnego rodzaju ciągniki i maszyny rolnicze nabyte w trakcie trwania małżeństwa i to niezależnie od tego czy są zarejestrowane na oboje małżonków czy tylko na jednego z nich.
Nieruchomości
Podziałowi majątku mogą podlegać zarówno nieruchomości gruntowe jak i nieruchomości zabudowane domami mieszkalnymi lub budynkami użytkowymi, a także prawo odrębnej własności lokalu czy spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Zdarza się również, że mogą to być również inne prawa majątkowe związane z nieruchomościami.
Jakie składniki majątkowe mogą być dzielone w ramach podziału majątku?
Reprezentacja w sprawie sądowej
Kiedy wszystkie inne sposoby okażą się zawodne albo nie będzie realnej możliwości ich wykorzystania - ostatnim rozwiązaniem jest wszczęcie postępowania sądowego w przedmiocie podziału majątku po rozwodzie.
Adwokaci i radcy prawni z naszej kancelarii mają ponad 12 lat doświadczenia w reprezentowaniu klientów w skomplikowanych sprawach o podział majątku przed Sądami Rejonowym i Sądami Okręgowymi oraz przed Sądem Najwyższym.
Przeprowadzaliśmy podziały majątku, w ramach których ustalanie były nierówne udziały w majątku wspólnym, przedmiotem podziału były nieruchomości, gospodarstwa rolne, udziały, akcje obligacje, środki na rachunkach bankowych, różnorodne ruchomości oraz rozliczenia związane z nakładami z majątku wspólnego małżonków na ich majątki osobiste, a niekiedy także z majątku osobistego jednego z małżonków na majątek osobisty drugiego.
Negocjacje i mediacje
W sprawach majątkowych strony są z reguły nastawione na efekt i każde rozwiązanie prowadzące do celu jest warte rozważenia. W ostatnich latach widzimy rosnące zainteresowanie negocjacjami i mediacjami.
Członkowie zespołu naszej kancelarii adwokackiej wielokrotnie reprezentowali klientów w trakcie mediacji lub negocjacji, pomagali w opracowaniu różnych propozycji ugodowych, wariantów negocjacyjnych oraz czuwali nad treścią wypracowanych porozumień.
Dysponujemy dwojgiem wykwalifikowanych mediatorów - adwokatem Piotrem Konieckiewiczem i adwokat Natalią Kowalską, którzy mogą przeprowadzić mediację dla klientów w naszej kancelarii lub w dowolnym miejscu w Polsce.
Analiza i sprecyzowanie roszczeń
Przed wszczęciem postępowania w przedmiocie podziału majątku po rozwodzie warto przedstawić byłemu małżonkowi swoje stanowisko w sprawie. Może się okazać, że jest on również zainteresowany polubownym zakończeniem sprawy.
Poza tym, z przepisów kodeksu postępowania cywilnego wynika, że w pierwszym piśmie procesowym wymagane jest podanie czy strony przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego próbowały alternatywnych metod rozwiązywania sporów.
Adwokaci i radcy prawni z naszej kancelarii posiadają wieloletnie doświadczenie w przygotowywaniu tego typu pism i prowadzeniu wywołanych nimi pertraktacji ugodowych.
Jak możemy pomóc w podziale majątku?
PYTANIA O PODZIAŁ MAJĄTKU PO ROZWODZIE
Czym sąd w trakcie sprawy może ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym oraz orzec o wzajemnym rozliczeniu nakładów między małżonkami?
Odpowiedź na to pytanie musi być twierdząca. Z przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że dokonując podziału majątku, sąd rozstrzyga w szczególności o żądaniu ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, zwrocie wydatków i nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty i z majątku osobistego na majątek wspólny, roszczeniach pomiędzy małżonkami z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów, pobranych pożytków i innych przychodów, poczynionych na majątek wspólny nakładów i spłaconych długów, sporze dotyczącym przynależności przedmiotu do majątku wspólnego, czy nieważności małżeńskiej umowy majątkowej.
Zgodnie z art. 45 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - przy podziale majątku wspólnego, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki oraz nakłady, które zostały poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty. Zwrotowi nie podlegają wydatki i nakłady, które są konieczne i zostały poczynione na przedmioty przynoszące dochód. Dodatkowo, każdy z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił z majątku osobistego na majątek objęty wspólnością majątkową. Nie można jednak żądać zwrotu nakładów i wydatków, zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły ona wartość majątku w chwili ustania wspólności.
Co jest niezbędne, aby dokonać podziału majątku?
Z reguły małżonkowie posiadają trzy masy majątkowe: każdy z nich posiada swój majątek osobisty (majątek osobisty męża i majątek osobisty żony), a obok niego istnieje również majątek wspólny (obojga małżonków).
W uproszczeniu można przyjąć, że do majątku osobistego każdego z małżonków wchodzi wszystko to co dany małżonek posiadał przed zawarciem związku małżeńskiego oraz w pewnych specyficznych sytuacjach pewne składniki majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa.
Majątkiem wspólnym są natomiast - co do zasady - objęte wszystkie składniki majątkowe, które zostały nabyte w trakcie trwania małżeństwa przez oboje małżonków. Z tym zastrzeżeniem, że tutaj również pojawiają się wyjątki.
Podziału majątku wspólnego małżonków można dokonać w dwóch sytuacjach - po rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód, po orzeczeniu separacji przez sąd, po ogłoszeniu upadłości przez jednego z małżonków, po zawarciu umowy majątkowej małżeńskiej wprowadzającej ustrój rozdzielności majątkowej albo po ustanowieniu rozdzielności majątkowej w procesie sądowym. Jednym słowem - dla dokonania podziału niezbędne jest, aby małżonkowie mieli rozdzielność majątkową.
Istnieją od tego dwa wyjątki, ponieważ podziału majątku może dokonać sąd przy orzekaniu rozwodu lub separacji. W praktyce wymaga to jednak zgodnego stanowiska stron w tym przedmiocie. W razie braku zgody, któregokolwiek z małżonków lub rozbieżnych stanowisk, sąd z reguły po prostu pomija żądanie podziału majątku wspólnego zgłoszone w toku procesu. Dzieje się tak dlatego, że spraw dotyczące rozwodu i separacji zazwyczaj są wielowątkowe i skomplikowane, podobnie jak wielowątkowe i skomplikowane są sprawy dotyczące podziału majątku. Przy kumulacji roszczeń związanych z rozwodem lub separacją oraz podziałem majątku mogłoby zatem dojść do sytuacji, że przewidywany czas trwania sprawy wykraczałby poza wszelkie racjonalne ramy.
W momencie, w którym dysponujemy prawomocnym wyrokiem rozwodowym lub wprowadzającym separację, wyrokiem ustanawiającym rozdzielność majątkową małżeńską lub umową ustanawiającą rozdzielność - jesteśmy formalnie gotowi do podziału majątku wspólnego małżonków.
Co mogę zrobić, jeśli jestem w trakcie sprawy rozwodowej, która będzie trwać jeszcze bardzo długo, a chciałbym podzielić majątek?
W takim przypadku konieczne jest osiągnięcie porozumienia z drugim małżonkiem i zawarcie przed notariuszem umowy wprowadzającej rozdzielność majątkową małżeńską. Przy braku jakichkolwiek szans na osiągnięcie porozumienia możliwe jest poczekanie z wszczęciem sprawy sądowej o podział majątku do prawomocnego zakończenia sprawy rozwodowej albo podjęcie kroków zmierzających do ustanowienia rozdzielności majątkowej w odrębnym postępowaniu przed Sądem Rejonowym (Sądem Rodzinnym). Taka możliwość istnieje zawsze, gdy małżonkowie pozostają w silnym konflikcie i utrudniają sobie zarządzanie wspólnym majątkiem lub trwonią ten majątek.
Jakie dokumenty i informacje będą mi jeszcze potrzebne do dokonania podziału majątku?
Skoro mamy już rozdzielność majątkową to konieczne będzie ustalenie - co wchodzi w skład majątku wspólnego. W tym celu niezbędne może być pozyskanie odpisów z ksiąg wieczystych, wypisów i wyrysów z rejestru gruntu i budynku, dowodów rejestracyjnych pojazdów, informacji o rachunkach bankowych, których posiadaczem jest przynajmniej jeden z małżonków lub oboje małżonkowie wspólnie, informacji o lokatach bankowych, rachunkach maklerskich, udziałach, akcjach, obligacjach, oszczędnościach w gotówce i innych składnikach majątkowych, które były własnością małżonków.
Należy zwrócić uwagę, że co do zasady wszystkie przedmioty majątkowe nabyte przez każdego z małżonków w trakcie trwania małżeństwa (i w domyśle wspólności majątkowej małżeńskiej) wchodzą do majątku wspólnego.
Zgodnie z art. 31 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku wspólnego należą w szczególności:
- pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
- dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków,
- środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków,
- kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
- środki zgromadzone przez każdego z małżonków na koncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1238 w sprawie ogólnoeuropejskiego indywidualnego produktu emerytalnego oraz na subkoncie OIPE w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym.
Ponadto zgodnie z art. 34 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do majątku wspólnego należą przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków również, gdy zostały nabyte w drodze dziedziczenia, zapisu lub darowizny. Wyjątkiem jest sytuacja, w której spadkodawca postanowił inaczej.
Może się zatem zdarzyć, ze jeden lub kilka składników majątkowy jest w wyłącznej dyspozycji jednego z małżonków (np. środki na jego osobistym rachunku bankowym, auto zarejestrowane na tego małżonka) ale nadal podlega tej zasadzie i co za tym idzie powinien zostać uwzględniony w podziale majątku.
Każda sytuacja powinna być oceniana indywidualnie.
W jaki sposób możemy dokonać podziału majątku?
Podział majątku może być dokonany przez małżonków (mających rozdzielność majątkową) lub byłych małżonków w drodze umowy w zwykłej formie pisemnej (o ile ze względu na określone składniki majątku np. nieruchomość wchodzącą w skład majątku wspólnego nie będzie konieczne dokonanie czynności w formie szczególnej), przez umowę zawartą w formie z podpisami notarialnie poświadczonymi albo w formie aktu notarialnego, ugodę zawartą przed sądem albo w postanowieniu sądu.
Umowa o podział majątku wspólnego musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego jeżeli w jego skład wchodzą:
- nieruchomość (działka niezabudowana, prawo odrębnej własności lokalu)
- spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu
- prawo użytkowania wieczystego nieruchomości
- przedsiębiorstwo, którego składnikiem jest nieruchomość
- przedsiębiorstwo, które objęte jest zarządem sukcesyjnym.
Forma z podpisami notarialnie poświadczonymi będzie niezbędna m. in. w przypadku zbycia udziałów w spółce lub zbycia przedsiębiorstwa, w którego skład nie wchodzi nieruchomość.
Niedochowanie odpowiedniej formy spowoduje, że umowa będzie nieważna.
Przy podziale sądowym - zadaniem sądu jest ustalenie jaki był skład majątku wspólnego małżonków na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiej i wartość. Przy czym wartość, ustala się na chwilę obecną (dzień orzekania).
Te elementy stanu faktycznego ustalane są w oparciu o dokumentację przedstawioną przez strony, pozyskaną od różnych podmiotów, zeznania świadków oraz opinie biegłych. W niektórych przypadkach, strony mogą uniknąć wyceny całego majątku albo jego poszczególnych składników jeżeli wspólnie i zgodnie ustalą ich wartość.
Co do zasady sąd będzie dążył do tego, aby każdy z uczestników postępowania otrzymał równowartość swojego udziału. Może to nastąpić na kilka sposobów.
Po pierwsze, jeżeli w skład majątku wchodzi duża ilość składników majątkowych to sąd może dokonać działu spadku w taki sposób, że przyzna każdemu z uczestników określoną ilość rzeczy odpowiadającą wartości ich udziałów, a ewentualne różnice zostaną wyrównane przez spłaty.
Po drugie, może się zdarzyć, że jeden lub kilka składników majątkowych zostaną przyznane jednemu uczestnikowi na wyłączną własność ale sąd nałoży na niego obowiązek spłaty pozostałych uczestników kwotami odpowiadającymi wartości ich udziałów spadkowych.
Po trzecie, może dojść do fizycznego podziału składnika majątkowego np. poprzez wyodrębnienie z jednej dużej działki - kilku mniejszych i przyznanie ich poszczególnym uczestnikom.
Po czwarte, sąd może zarządzić sprzedaż składnika lub składników majątkowych podział uzyskanej kwoty pomiędzy uczestników. Jest to z reguły najmniej korzystny sposób dokonania działu spadku, ponieważ sprzedaży dokonuje się ramach licytacji komorniczej. Powoduje to, że cena sprzedaży może nieco odbiegać od realiów rynkowych ze względu na sumy wywołania 3/4 w pierwsze i 2/3 w drugiej licytacji.
JOANNA SIECZKO
Adwokat
MARCIN SEROCKI
Adwokat
MARTA BYTNER
Radca prawny
ZUZANNA SPYCHALSKA
Aplikant adwokacki
WERONIKA JANKOWSKA
Aplikant adwokacki
Nasi prawnicy mogą pomóc w podziale majątku
PIOTR KONIECKIEWICZ
Adwokat
NATALIA KOWALSKA
Adwokat
MAGDALENA SENIW
Adwokat
MARCIN SYNAK
Adwokat
ANNA WIŚNIEWSKA
Adwokat
MASZ PYTANIA?
Skontaktuj się z nami
WSZELKIE PRAWA ZASTRZEŻONE IUS COGENS 2023-26. Zapraszamy również na stronę internetową adwokatztorunia.pl
KANCELARIA ADWOKACKA IUS COGENS
KONIECKIEWICZ KOWALSKA
SENIW SYNAK WIŚNIEWSKA SPÓŁKA PARTNERSKA
ul. Kazimierza Jagiellończyka 6
87-100 Toruń
Obowiązkowe telefoniczne lub elektroniczne rezerwacje.